Industriële waterdiagnose

De uitdaging

Een groeiende ambachtelijke brouwerij op twee sites, die meer dan 21.000 m³ water per jaar verbruikt, met beperkte meting, geen gecentraliseerde monitoring en een waterratio die aanzienlijk moet verbeteren vóór de geplande productiedubbelslag tegen 2030.

Brouwerij Val-Dieu produceert haar assortiment abdijbieren op twee sites in de provincie Luik: het brouwen en fermenteren vindt plaats op de historische Val-Dieu-site in Aubel, terwijl het bottelen, vaten vullen en opslaan op een tweede locatie in Chaineux gebeurt. Samen verbruikten de twee sites in 2024 een geschat volume van 21.377 m³ water, wat neerkomt op een ratio van 7,12 m³ per m³ geproduceerd bier.

Water is aanwezig in elke processtap. Op Val-Dieu wordt het gebruikt voor het maischen, het spoelen van brouwketels, CIP-reiniging van gistings- en lagertanks, stoomproductie en koeling. Op Chaineux voedt het de fles- en kratten wasinstallaties, de kegreinigings- en aftaplijnen, en verdere CIP-cycli. Het grootste deel van dit verbruik werd niet gemeten op het niveau van het gebruikspunt, waardoor het onmogelijk was te weten waar het water naartoe ging of waar besparingen mogelijk waren zonder hygiëne of productkwaliteit in gevaar te brengen.

De afvalwatersituatie verschilt tussen de twee sites. Val-Dieu bevindt zich buiten het openbaar rioleringsnet en voert zijn industrieel afvalwater per vrachtwagen af naar een gezamenlijk beheerde behandelingsstation, waarvan de brouwerij mede-aandeelhouder is, tegen een vaste kostprijs per rit. Chaineux loost op het openbaar riool onder een vergunning die brouwerijafvalwater gelijkstelt aan huishoudelijk afvalwater, onder bepaalde voorwaarden die niet formeel waren geverifieerd.

Met een productiedoelstelling van 40.000 hL per jaar tegen 2030, een stijging van 30%, en waterprijzen in Wallonië die in vier jaar met 20% zijn gestegen, had de brouwerij nood aan een helder en eerlijk beeld van haar watersituatie vóór verdere investeringen in productiecapaciteit.

Val-Dieu gaf Revalio de opdracht een volledige industriële waterdiagnose uit te voeren op beide sites: kartering van alle bronnen, verbruiken en lozingspunten, toetsing van de regelgevende conformiteit en belasting, en opstelling van een geprioriteerd actieplan met rendabiliteitsprojecties.

Wat Revalio heeft uitgevoerd

Revalio structureerde de diagnose rond vijf werkaandachtsgebieden, met een combinatie van sitebezoeken op beide locaties, meterinspectie, verbruiksdataanalyse, regelgevende beoordeling en verbeterplanning.

1. Analyse van de watervoorzieningsbronnen

Alle waterbronnen die de twee sites bevoorraden werden geïdentificeerd en beoordeeld. Val-Dieu en Chaineux worden uitsluitend bevoorraad via het SWDE-leidingwaternet, vanuit het distributiegebied Eupen-Gileppe. Het water is zacht, met een hardheid van 8°F, en een deel wordt verder ontzacht voor stoomproductie. Er wordt momenteel geen grondwater of regenwater gevaloriseerd, ondanks dat beide sites boven een exploiteerbare watervoerende laag liggen en jaarlijks aanzienlijke neerslag ontvangen. Revalio beoordeelde de haalbaarheid en de weerbaarheidswaarde van een diversificatie van de bevoorradingsbronnen, waaronder de grondwaterlaag die in het kader van het Einstein Telescope-project werd bevestigd, met uitzonderlijk hoogwaardige water nabij de Val-Dieu-site.

2. Analyse van verbruiksgegevens

Beschikbare gegevensbronnen werden doorgelicht op beide sites: SWDE-facturen, meterstanden en procesobservaties. Val-Dieu vertegenwoordigt circa 59% van het totale geschatte verbruik met 12.565 m³, met drie getelde SWDE-aansluitingen op site. Chaineux draagt de resterende 41% bij, circa 8.812 m³, op basis van extrapolatie van een gedeeltelijke jaarlijkse meterstand. Verschillende kritieke verbruikspunten, waaronder de flessenwasser, de krassenwasser en de bottellijn op Chaineux, hadden geen eigen meting, waardoor de werkelijke verdeling van het verbruik per gebruik onbekend bleef.

3. Verbruikskartering en meetevaluatie

Elk watergebruik op beide sites werd in kaart gebracht: brouwspoelen, CIP-cycli van gistings- en lagertanks, fles-, kratten- en kegreinigung, stoomketels, koelsystemen, vloerreiniging en huishoudelijk gebruik. De evaluatie identificeerde welke bestaande meters met minimale investering konden worden gedigitaliseerd en welke kritieke verbruikspunten nieuwe meters vereisten. CIP-reiniging werd geïdentificeerd als de dominante industriële verbruikspost op beide sites, met de flessenwasser en de kegaftaplijn op Chaineux, en de CIP-cycli van de gistingstanks op Val-Dieu, als absolute prioriteiten voor meting en optimalisatie.

4. Effluenten beheer en regelgevende conformiteitsbeoordeling

De twee sites opereren onder volledig verschillende lozingsregimes. Op Val-Dieu wordt industrieel afvalwater opgevangen in vier buffertanks met een totaalvolume van 70 m³ en meerdere keren per dag per vrachtwagen afgevoerd naar het Epur'Aubel-behandelingsstation, waarvan de brouwerij mede-aandeelhouder is. De niveausonde in de eerste tank bleek onbetrouwbare metingen te geven, wat een risico op overloop of onnodige vrachtwagenritten creëert. Op Chaineux wordt afvalwater geloosd op het openbaar riool onder een vergunning die het gelijkstelt aan huishoudelijk afvalwater, op voorwaarde dat onder andere een lozingsratio onder 3 hL per hL gebotteld bier wordt gerespecteerd en mechanische voorbehandeling en een controlepunt aanwezig zijn. Formele verificatie van deze voorwaarden had niet plaatsgevonden. Een analyse van de SWDE-facturen van Val-Dieu wees verder uit dat het huishoudelijk afvalwatertarief ogenschijnlijk werd toegepast op de productiemeter, terwijl het industrieel afvalwater per vrachtwagen wordt afgevoerd en niet via het riool wordt geloosd, wat wijst op een mogelijke overbetaling die verduidelijking vereist.

5. Actieplan en prioritering van verbeteringen

Op basis van de diagnosebevindingen ontwikkelde Revalio een geprioriteerde routekaart met acht verbetermogelijkheden, elk beoordeeld op investeringsniveau, waterbesparing, regelgevende impact en operationele voordelen.